JEAN-JACQUES ROUSSEAU BÀN VỀ CON NGƯỜI “TỰ NHIÊN” VÀ GIÁO DỤC

Tác giả: Hoàng Thị Thúy An – Viện Triết học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Tóm tắt: Jean-Jacques Rousseau (1712-1778), nhà triết học, nhà văn và nhà lý luận chính trị sinh ra ở Thụy Sĩ có các luận thuyết và tiểu thuyết đã truyền cảm hứng cho các nhà lãnh đạo của Cách mạng Pháp và Thế hệ lãng mạn. Rousseau có các tác phẩm như Tân Helido (1761), Emilio (1762), Suy diễn về nguồn gốc và cơ sở của sự bất bình đẳng (1775), Khế ước xã hội (1762) và Emile hay Bàn về giáo dục (1762). Trong số đó, Emile hay là bàn về giáo dục là một tác phẩm đặc sắc, được xem là công trình đặt nền móng cho tư tưởng giáo dục Châu Âu thế kỷ XVII và có ảnh hưởng sâu rộng tới giáo dục cho đến ngày nay. Trọng tâm của Emile là trình bày những quan điểm của Rousseau về giáo dục gắn với “tự nhiên” qua từng thời kỳ phát triển khác nhau của Emile’ – một nhân vật hư cấu được sử dụng như một đối tượng giáo dục của triết gia. Qua đó, khắc họa cơ bản một hệ thống giáo dục qua từng độ tuổi còn vẹn nguyên giá trị đối với giáo dục hiện nay. Nổi bật trên hết là quan điểm về “giáo dục tự nhiên” và “giáo dục giác quan” hay giáo dục thông qua trực quan sinh động. Bài viết tập trung phân tích quan niệm về con người và nhận thức luận của Rousseau với tư cách là nền tảng triết học cho tư tưởng về giáo dục, đồng thời trình bày một số ý tưởng về giáo dục tự nhiên của ông trong tương quan so sánh với quan niệm về tự nhiên và “giáo dục tự nhiên” của Maria Montessori.

Từ khóa: con người tự nhiên, giáo dục tự nhiên, triết học giáo dục, J.J. Rousseau
Nhận bài ngày: 08/10/2023; đưa vào biên tập: 09/10/2023; phản biện: 16/10/2023; duyệt đăng: 29/11/2023

Xem nội dung bài tại: File PDF