TÂN NHO GIÁO TRONG BỐI CẢNH ĐÔNG Á THỜI TRUNG ĐẠI: MỘT NGHIÊN CỨU VỀ SỰ HIỆN DIỆN CỦA TÂN NHO GIÁO TẠI NHẬT BẢN

Tác giả: TS. Nguyễn Việt Phương – Khoa Lý luận chính trị, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế; NCS Dương Xuân Ngọc Hà – Khoa Triết học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội (Tác giả liên hệ); THS. Đặng Bùi Anh Đào – Khoa Công tác xã hội, Trường Đại học Sư phạm Nghệ Thuật Trung ương.

Tóm tắt: Tân Nho giáo với tính cách là một hình thái phát triển quan trọng của Nho giáo, hình thành vào cuối thời Đường và đạt đến đỉnh cao vào giai đoạn Tống – Minh, đã đánh dấu sự chuyển biến sâu sắc trong tư duy của giới Nho sĩ. Từ chỗ đặt trọng tâm vào các vấn đề đạo đức thuần túy, Tân Nho giáo phát triển thành một hệ thống tư tưởng chặt chẽ, tích hợp các yếu tố siêu hình học. Trong bối cảnh bang giao rộng mở của các quốc gia Đông Á thời trung đại, Tân Nho giáo không chỉ duy trì vai trò là một truyền thống tư tưởng đặc trưng của Trung Quốc mà còn được truyền bá, tiếp nhận, bản địa hóa và phát triển đa dạng ở các quốc gia trong khu vực. Đặt trong tầm nhìn Đông Á, bài viết phân tích sự hiện diện của Tân Nho giáo ở Nhật Bản để làm sáng tỏ tính thống nhất trong đa dạng của trào lưu tư tưởng này. Nghiên cứu này cho thấy rằng, quá trình tiếp nhận và bản địa hóa của Tân Nho giáo ở Nhật Bản không chỉ cung cấp một minh chứng cụ thể cho sức sống bền bỉ của Tân Nho giáo với tính cách là hiện thân chung của nền văn minh Đông Á, mà còn đóng góp một mảnh ghép vào bức tranh văn hóa của khu vực từ góc độ triết học.

Từ khóa: Tân Nho giáo, Siêu hình học, Nho – Thần, Văn minh Đông Á
Nhận bài: 25/2/2025; đưa vào quy trình biên tập 25/2/2025; duyệt đăng 25/4/2055.

Xem nội dung bài tại: File PDF (trang 71)