TINH THẦN DUY LÝ TRONG TRIẾT HỌC PHƯƠNG TÂY VỚI VIỆC HÌNH THÀNH TƯ TƯỞNG GIÁO DỤC CỦA NGUYỄN TRƯỜNG TỘ

Tác giả: Trịnh Bá Phương – Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Mih
Tóm tắt: Nguyễn Trường Tộ (1830 – 1871) – nhà tư tưởng cải cách táo bạo, có tầm nhìn xa và độc lập trong nhận thức của Việt Nam vào giữa thế kỷ XIX. Ông đã để lại nhiều bản điều trần gửi triều đình, đề xuất cải cách toàn diện các lĩnh vực, trong đó tư tưởng giáo dục giữ vai trò cốt lõi. Tư tưởng giáo dục của Nguyễn Trường Tộ không chỉ được chắt lọc từ những kiến thức Nho giáo uyên thâm mà còn tới từ sự tiếp thu những kiến thức mới từ phương Tây. Một điểm đặc sắc trong tư tưởng giáo dục của Nguyễn Trường Tộ là tính duy lý – sự đề cao lý trí, khoa học, thực tiễn và khả năng tự cải tạo xã hội của con người, cho thấy dấu ấn của tư tưởng triết học phương Tây hiện đại, vốn xem lý trí là nền tảng của trí thức, tiến bộ và nhân văn, Chính vì vậy, bài viết tập trung làm rõ tinh thần duy lý trong triết học phương Tây hiện đại; biểu hiện của tinh thần duy lý trong các quan điểm giáo dục của Nguyễn Trường Tộ qua các bản điều trần, nhằm lý giải tính chất tiếp biến sáng tạo trong tư tưởng của ông.
Từ khóa: Tinh thần duy lý, triết học phương Tây, tư tưởng giáo dục, Nguyễn Trường Tộ.
Nhận bài ngày: 07/06/2025 ;đưa vào biên tập: 17/06/2025 ;duyệt đăng: 25/09/2025
Xem nội dung bài tại: File PDF (trang 80)