MỘT SỐ NÉT CƠ BẢN VỀ CHỦ NGHĨA DUY KHOA HỌC

Tác giả: Phạm Văn Dương – Viện Triết học, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam.

Tóm tắt: Chủ nghĩa duy khoa học là một trào lưu triết học khoa học, được hình thành trong tiến trình khai sáng của nền văn minh của triết học phương Tây, với kỳ vọng khoa học tự nhiên có thể giúp người ta giải quyết tất cả các vấn đề của đời sống xã hội. Những người theo chủ nghĩa duy khoa học phủ nhận vai trò thế giới quan và phương pháp luận của triết học. Trong quan niệm của họ khoa học tự nhiên không chỉ tốt hơn triết học trong việc trả lời những câu hỏi như vậy, mà còn là phương tiện duy nhất để trả lời chúng. Về mặt phương pháp nghiên cứu, họ cho rằng những phương pháp nghiên cứu của khoa học tự nhiên mang giá trị phổ quát đối với mọi lĩnh vực nghiên cứu. Họ có xu hướng chung là tuyệt đối hóa mô hình, phương pháp và vai trò của khoa học tự nhiên trong việc mang lại những tri thức chân thực cho con người. Tham vọng của họ là có thể giải quyết tất cả các vấn đề nhận thức bằng các phương pháp khoa học tự nhiên, những gì mà trước đây đã từng được coi là những câu hỏi thuộc về triết học. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt ưu việt thì chủ nghĩa duy khoa học cũng có tác động tiêu cực đến đời sống văn hóa xã hội. Trong Bài viết này, sẽ trình bày những hình thức, những ưu thế cũng như những mặt hạn chế của chủ nghĩa duy khoa học.

Từ khóa: chủ nghĩa duy khoa học, triết học phương Tây, thế giới quan, phương pháp luận
Nhận bài ngày: 14/9/2023; đưa vào biên tập: 15/9/2023; phản biện: 22/9/2023; duyệt đăng: 29/11/2023

Xem nội dung bài tại: File PDF